پیدا كردن تفكر در عجایب خلق خدای تعالی - ۳

و علم همهٔ علما و اولیا مختصر بود در جنب علم انبیا بتفصیل آفرینش، و علم انبیا مختصر بود در جنب علم فرشتگان مقرب، و علم این همه اگر اضافت كنند با علم حق تعالی خود آن نه ارزد كه آنرا علم گویی! سبحان آن خدایی كه خلق را چندین علم بداد و آنگاه همه را داغ نادانی بر نهاد و گفت: «وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلا قَلِيلا [بشما اندكی علم آموخته]».

این قدرت نمودگاری از مجاری فكرت گفته آمد تا غفلت خویش بشناسی، كه اگر در خانهٔ امیری شوی كه بنقش و گچ كنده كرده باشند، روزگاری دراز صفت آن گویی و تعجب كنی، و همیشه در خانهٔ خدایی هیچ تعجب نكنی؟! و این عالم اجسام خانهٔ خدای است، و فرش وی زمینست ولكن سقفی بیستون و این عجب تر است، و خزانهٔ وی كوههاست و گنجینهٔ وی دریاها و خنور و اوانی این خانه حیوانات و نباتهاست، و چراغ وی ماهست و شعلهٔ وی آفتاب و قندیل های وی ستارگان و مشعله داران وی فریشتگان، و تو از عجایب این غافل، كه خانه بس بزرگست و چشم تو بس مختصر، و در وی نمیگنجد؛ و مثل تو چون مورچه ای است كه در قصر ملكی سوراخی دارد، جز از سوراخ خویش و غذاء خویش و یاران خویش هیچ خبر ندارد، اما از جمال صورت قصر و بسیاری غلامان و سریر ملک و پادشاهی وی هیچ خبر ندارد، اگر خواهی كه بدرجهٔ مورچه قناعت كنی میباش، و اگر نه راهت داده اند تا در بستان معرفت حق تعالی تماشا كنی و بیرون آیی، چشم باز كن تا عجایب بینی كه مدهوش و متحیر شوی، والسلام.