در تفكر - ۱

بدانكه رسول- صلوات الله علیه- گفته است: «تفكر ساعة خیر من عبادة سنة - یک ساعت تفكر بهتر از یكسال عبادت»، و در قرآن جایهاء بسیارست كه تدبیر و نظر و اعتبار [عبرت گرفتن] فرموده اند، و این همه تفكر بود. و هر كسی فضل تفكر بشناسد ولكن حقیقت وی و چگونگی وی نشناسد، كه این تفكر در چیست و برای چیست و ثمرت وی چیست: پس شرح آن مهم است، و ما اول فضیلت وی بگوییم پس حقیقت وی پس آنچه تفكر برای ویست پس آنچه تفكر در ویست.

فضیلت تفكر

بدانكه كه كاری كه یک ساعت از آن از عبادت سالی فاضلتر بود درجهٔ وی بزرگ بود. و ابن عباس- رضی الله عنه- گوید كه: قومی تفكر می كردند در خدای تعالی، رسول -صلوات الله علیه- گفت: «در خلق وی تفكر كنید در وی تفكر مكنید كه طاقت آن ندارید و قدر وی نتوانید شناخت». و عایشه -رضی الله عنها - میگوید كه: رسول- صلوات الله علیه- نماز می كرد و می گریست، گفتم چرا می گریی كه گناهان تو عفو كرده اند؟ گفت: چرا نگریم و این آیت بر من فرود آمده است: «إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ [در آفرینش آسمانها و زمین و پی هم شدن شب و روز نشانه هائی است برای خردمندان]» پس گفت وای بر آنكس كه برخواند و تفكر نكند. و عیسی را- علیه السلام- گفتند كه بر روی زمین مثل تو هست یا روح الله؟ گفت: هست، هر كه سخن وی همه ذكر بود و خاموشی وی همه فكر بود و نظر وی همه عبرت، مثل منست. و رسول- صلوات الله علیه- گفت: چشمهاء خویش را از عبادت نصیب دهید، گفتند چگونه؟ گفت: بخواندن قرآن از مصحف و تفكر اندر آن و عبرت از عجایب وی. ابوسلیمان دارانی میگوید تفكر در دنیا حجاب آخرتست و تفكر در آخرت ثمرت وی حكمتست و زندگانی دلها.