ویا در آنچه محبوب حق است كه ویرا نزدیک گرداند بوی، و آن طاعت و منجیاتست، پس فذلک این چهار میدانست [این چهار میدان را پس ازی در دو میدان آورده است]. و مثل بنده هم چون عاشق است كه اندیشهٔ وی یا در جمال معشوق و حسن صورت وی بود ویا در افعال و اقوال و اخلاق وی بود، و اگر در خود اندیشد یا از آن اندیشد كه ویرا نزدیک معشوق قبول زیادت كند، یا در آنكه ویرا از آن كراهیت آید تا از آن حذر كند؛ هر اندیشه كه بحكم عشق بود ازین چهار بیرون نبود، اندیشهٔ عشق دین و دوستی حق تعالی هم چنین بود.

اول باید كه فضل نیت بدانی: كه روح همه اعمال نیت است و حكم ویراست، و نظر حق تعالی از عمل بنیت است؛ و رسول- صلوات الله علیه- ازین گفت كه: «خدای تعالی بصورت و مال شما ننگرد، بدل و كردار شما نگرد»، و نظر بدل از آنست كه محل نیت اوست و گفت- صلوات الله علیه- كه: «كار بنیت است، و هر كسی را از عبادت خود آنست كه نیت آن دارد: هر كه هجرت كند یعنی كه شهر خویش بگذارد و بعزا شود یا بحج شود برای خدای تعالی، هجرت وی برای خداست، و هر كه برای آن كنه تا مالی بدست آرد یا زنی نكاح كند هجرت وی برای خدای نیست، بدانست كه می جوید». و گفت: «بیشتر شهیدان امت من بر بستر و بالین میرند». و گفت: «بنده بسیار كردارهاء نیكو كند و ملایكه آن رفع كنند، خدای تعالی گوید از صحیفهٔ وی بیفگنید كه نه برای من كرده است، فلان عمل و فلان عمل ویرا بنویسید؛ گویند بارخدایا وی این نكرده است، گوید نیت این كرده است». و گفت: «مردمان چهار اند: یكی مالی دارد بحكم علم خرج میكند، دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین كردمی، هر دو در مزد برابرند؛ و دیگری مالی دارد نه بشرط نفقه میكند، دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین كردمی، هر دو در بزه برابرند: یعنی كه نیت هم چنانست كه با عمل بهم».