اعتقادنامه – ۹

و بقول مشهور ده از انها بر آدم و پنجاه بر شیث و سی بر ادریس و ده بر ابراهیم و اینها مسمّی بصحفند و تورات موسی و زبور داوود و انجیل عیسی و قرآن محمّد صلّی الله علیه وسلم وعلیهم وعلی آل كل واصحابه وسلم بگوش هوش بشنو چون كسی خواهد كه امری یا نهی یا ندای یا اخباری یا استخباری كند هر آینه پیش از تكلّم در نفس خود میباید معانی را كه از انها بالفاظ تعبیر میكند و انها را در نفس سامع القا مینماید آنمعانی را كلام نفسی میگویند و باختلاف عبارات مختلف نمی شوند و معبر بفارسی و تركی نیستند مثلا و الفاظیكه دلالت برینمعانی میكند كلام لفظی اند و عربی یا فارسی یا غیر اینها گفته می شوند پس كلام نفسی صفتیست بسیط قایم بنفس متكلّم مغایر علم و اراده و سائر صفات مشهور و كلام لفظی مركبست در حروف مرتـبه جاری از زبان متكلّم و ساری در گوش سامع كه دالست بر كلام نفسی پس بدان كه كلام حق جل شانه صفتیست از پی غیر مخلوق قائم بذات او تعالی منافی سكوت و خـَرَسْ و ناتوانی تكلم مغایر علم و اراده و سائر صفات ذاتیه را ازل تا بابد بی تخلل خاموشی بهمان یک صفت متكلم است و او بسیط حقیقی است نه متبعض و نه متعدد و نه عربی و نه اخبار و نه انشاء و نه امر و نه نهی مثلا از جنس صوت و حرف نیست نه در خط در می آید و نه در زبان نه در گوش نه در ذهن لیكن از هر یكی ازینها باعتبار وجودی غیر از وجود خارجی مفهوم میشود و بهر زبانی معبّر می گردد

پس اگر بعربی [فی شرح المقاصد اذا عبرعنه بالعربیة فقرآن و بالیونانیة فانجیل او بالعبریة فتوریة او بالسریانیة فزبور و الاختلاف علی العبارات دون المسمی كما اذا اذكر الله تعالی بالسنة متعدده و لغات مختلفه انهی] معبر شود قرآن است و اگر بسریانی انجیل و اگر بعبرانی تورات و بامور متكثره و متغیّره تعلّق گیرد پس اگر بمحكی تعلّق گیرد خبراست و بغیر محكی انشا و به مامور امر و بمنهی نهی