فصل اول در فواید علم طب و بیان اغذیه – ۱

بدانكه علم طب از فروض كفایت ست چنانكه در اول این قسم یاد كرده شد و از جمله مهمات ست و ازین ست كه رسول علیه السلام فرموده است كه علمها دو قسم ست علم ابدان و علم ادیان چنانكه در زبدة الاخیار می آرد قال النبی علیه السلام العلم علمان علم الابدان وعلم الادیان قطعه:

علمها را دو قسم كرد رسول # نیمه طب و نیمه دین ست#

زانكه گر صحت بدن نبود # دین خلل می شود سبب این ست#

 و نیز بدانكه سبب ظاهری در تندرستی و بیماری غذا می باشد چنانكه در كتاب عجائب المخلوقات گفته است كه اصل همه بیماریها آنست كه مرد چیزی خورد كه نسازدش و سر همه داروها آنست كه چیزی خورد كه ساز وار مزاجش بود و كم خوردن بهتر سازد از دارو خوردن و درین معنی جالینوس حكیم گوید السمک ضرر كله والرمان نفع كله وقلیل السمك خیر من كثیر الرمان و معناه ظاهر از استاد سلمه الله سماع دارم كه میفرمود كه سبب بیماریها چهار چیزست آب بد و دود و بوی بد واكل قداید یعنی چیزهای قدید خوردن در كتب اهل حكمت آورده شش چیز تولد میكند كثرت جماع و قلت خواب در شب و كثرت خواب بروز و حبس كردن بول و خوردن طعام بر سر سیری و آشامیدن آب در شب پس آدمی باید كه بسیار خوردن را عادت نسازد كه آن از عادت ستورانست و در شرع نكوهیده و در حكمت ناپسندیده است پس در غذا احتیاط باید كرد تا آنچه مضر بود نخورد و كم خوردن را عادت سازد و بی هنگام طعام نخورد بلكه اكثر اوقات باید كه گرسنه بود و طعام كه خورد بر شره صادق خورد تا محتاج طبیب و دارو نگردد حكایت ابوالعباس قصاب رحمه الله میگوید هرگز طعام نخوردم تا از گرسنگی بیطاقت نشدم لا جرم هرگز مرا بطبیب حاجت نبود فرد

دیدم كه نبشته اند در طب # الجوع دواء كل داء#

و غذا پاكیزه باید از گندم آفت نارسیده و گوشت پخته تندرست و آسوده و شربتهای با مزاج ساخته و از میوها انگور و انجیر تمام رسیده و مانند آن